Het is een dilemma in de regio Amsterdam. De stad Amsterdam wil het aantal toeristen beteugelen en er wordt door de lokale politiek sterk ingestoken op ontmoediging. De omliggende gemeenten, verenigd in de Metropoolregio Amsterdam (MRA), staan juist open voor een verdere groei. Maar je kunt niet zomaar toeristen ‘overhevelen’. Dat blijkt uit een interview met wethouders Marja Ruigrok (Haarlemmermeer) en Angelique Bootsman (Edam-Volendam), beiden bestuurlijk trekkers toerisme van de MRA.
Het toerisme-dilemma van Amsterdam en de regio
Over toerisme in Amsterdam, en dan met name over de problematiek van het ‘overtoerisme’, wordt veel geschreven. De stad heeft de hoogste toeristenbelasting ter wereld (12,5% van de overnachtingsprijs.) Dit jaar mag daar nog de BTW verhoging – van 9% naar 21%, bij opgeteld worden. Het is tot nu toe geen effectief instrument gebleken om het aantal toeristen te beteugelen.
Ook het instrument ‘spreiden van toeristen’ komt regelmatig op tafel. Ruigrok en Bootsman omarmen die koers; We werken heel goed samen in de regio met Amsterdam. mede omdat het ook kan zorgen voor meer toerisme – en een economische stimulans voor de omliggende gemeenten. Ruigrok legt het dilemma uit waar de MRA mee worstelt: “Op een aantal uitzonderingen na, staan de regio’s rondom Amsterdam eigenlijk allemaal wel positief ten opzichte van een groeiend aantal toeristen. Dus die zouden graag een deel van de toeristen van Amsterdam overnemen. De aantrekkingskracht van Amsterdam is enorm groot en daar kunnen en wil de regio van meeprofiteren. Maar Amsterdam zit niet te wachten op nog meer toeristen en is zeer terughoudend met promotie.” Bootsman vult nog aan: “In de gemeente Edam-Volendam bijvoorbeeld zijn er de afgelopen jaren nauwelijks hotelkamers bij gekomen. We zitten vanaf de jaren ‘90 op circa 200 kamers. Hetzelfde geldt voor Purmerend en een aantal andere gemeenten in deze regio, we zien het geringe aantal hotelkamers dan ook graag groeien.”
Toerismespreiding begint bij trekpleisters
Het blijkt nog niet zo eenvoudig om bezoekers aan Amsterdam te verleiden tot een bezoek aan de regio. Ruigrok: “Amsterdam is een ontzettend sterk merk. Dus het is niet vreemd dat een internationale bezoeker afkomt op de historische stad, waarin ook vele grote (culturele) trekpleisters geclusterd zijn. Maar daar zien we ook nieuwe kansen; nieuwe culturele instellingen, maar ook dagattracties gaan altijd primair op zoek naar een plek in Amsterdam – liefst in het centrum. Wij pleiten ervoor om vaker een locatie te zoeken in de regio. Zeker voor een buitenlandse toerist is de reistijd binnen de metropool geen bezwaar. We gaan daarom ook gerichter met Amsterdam en Partners samenwerken om de parels in de regio onder de aandacht van toeristen te brengen.
Ruigrok en Bootsman willen dolgraag nieuwe attracties in de regio faciliteren. “Maar…” klinkt het met enige frustratie: “…als een prestigieuze culturele instelling of ondernemer van een mooie attractie zich meldt, dan vinden ze in de gemeente Amsterdam toch vaak weer een locatie. Op deze manier gaan we natuurlijk nooit een infrastructuur creëren die spreiding in de hand werkt.”
Bootsman benoemt ook het aspect van communicatie en bekendheid met de faciliteiten in de regio: “Internationale toeristen, die voor het eerst naar Amsterdam komen, willen natuurlijk de stad zien. Wij zien vooral kansen bij herhaalbezoek. Laat de bezoekers weten dat er ook in de regio nog veel bijzonders te zien en te doen is. Bij een volgend bezoek zullen ze dan hun keuzes daarop aanpassen. Dat is een kansrijke strategie bij zowel binnenlandse bezoekers als internationale toeristen. Essentieel voor een verdere groei is een goede bereikbaarheid (met het OV) en bekendheid met de mogelijkheden. Dat geeft de internationale toeristen, die nu veelal door ticketing- en touringcarbedrijven worden bediend, veel meer keuzevrijheid.”
De communicatie naar de bezoeker in Amsterdam, over Amsterdam en de omliggende gemeenten wordt gefaciliteerd door Amsterdam en Partners. Zij hebben nadrukkelijk niet (meer) de opdracht om Amsterdam te promoten, maar om toerisme in goede banen te leiden. Vanuit de MRA heeft A&P de opdracht om de regio te promoten. Onderdeel van hun strategie is het bieden van informatie over mogelijkheden buiten Amsterdam – om daarmee bezoek te spreiden.
Ruimte als kans
Als er één eigenschap is, die Amsterdam tekort komt, dan is dat ‘ruimte’. Dat is een eigenschap die in de regio veel ruimer voorhanden is. Ruigrok benoemt o.a. de ruimte voor evenementen: “Beurzen en evenementen zorgen voor veel drukte. Dat segment kun je uitstekend verplaatsen naar andere gemeenten in de MRA. Wij hebben in onze gemeente bijvoorbeeld de Expo Greater Amsterdam – als legacy van de Floriade uit 2002. Er zijn in de regio nog veel meer locaties die geschikt zijn als evenemententerrein. ”
Ook in Edam-Volendam ziet de wethouder ruimte voor verdere groei van het toerisme: “In Edam-Volendam wordt geïnvesteerd in het gehele ‘Waterfront’. Een onderdeel hiervan is om ‘De Dijk’ in Volendam aantrekkelijker voor een bredere doelgroep . Het is nu vooral de dijk met souvenirwinkels. Daar is niks mis mee. Daarnaast willen we meer kwaliteit toevoegen door het zichtbaar en beleefbaar maken van de kunst, cultuur en rijke geschiedenis, zodat je bezoekers iets extra’s biedt en daardoor een reden geeft om nog eens terug te komen om van hieruit de regio verder te verkennen te voet of op de fiets.
In de MRA wordt gekeken naar ontwikkelkansen. Volendam zet bijvoorbeeld naast de schilderkunst in op hun muziekcultuur. In de Haarlemmermeer wordt de Big Spotters Hill (Een uitkijktoren Over Haarlemmermeer en de Polderbaan) bovenop een heuvel en omgeving als ontwikkelkans genoemd.
Overnachten in de regio
Amsterdam heeft, als onderdeel van het ontmoedigingsbeleid, een hotelstop ingesteld. Daarnaast zijn de extra belastingen op een hotelkamer al extreem hoog – ongeveer 1/3 van de prijs bestaat uit directe belastingen. Ook daar liggen kansen voor de gemeenten rondom Amsterdam. Met als dilemma dat de toeristen dan vanuit die locaties Amsterdam gaan bezoeken.
Bootsman deelt een ervaring uit eigen praktijk: “Ik zat laatst in de bus vanuit Amsterdam naar Volendam en sprak daar met Spaanse toeristen, die ‘een dagje Volendam’ gingen doen. Zij verbleven in Amsterdam in een duur hotel. Toen ik ze voorstelde om dat de volgende keer om te draaien en vanuit een hotel in Volendam naar Amsterdam te reizen, beaamden ze dat ze dat een goed idee vonden – en ook nog veel voordeliger.” Hiermee vergroot je de kans dat ze meer in de omgeving gaan doen en minder tijd in Amsterdam besteden.
Voor de gemeente Haarlemmermeer is de hotelsector vooral gericht op Schiphol. Haarlemmermeer heeft, net als Amsterdam, een hotelstop voor hotels die zich op Schiphol richten. Voor kleinere, lokaal georiënteerde hotels is er nog ruimte. Ruigrok ziet in haar gemeenten een mooie mix van internationale partijen en Nederlandse ondernemers. “Het is dus niet zo dat de hele hotelsector in buitenlandse handen is. “
Meer informatie: www.metropoolregioamsterdam.nl/toerisme-en-recreatie/