De negen dagen durende Dutch Design Week (DDW) in Eindhoven biedt op allerlei vlakken ruimte voor ontdekking en verwondering. Van vernieuwende ontwerpen en technologische experimenten tot verrassende ideeën over hoe we in de toekomst kunnen wonen, werken en leven. In dit artikel richten we ons op een aantal ontwikkelingen op het gebied van natuurlijke en alternatieve materialen.
Van schimmels als grondstof voor akoestische panelen tot meubelmaterialen van vlas en hennep en bakstenen die niet meer gebakken hoeven te worden. Welke mogelijkheden bieden deze ontwikkelingen voor de recreatie- en leisuresector?
Noot: De voorbeelden in dit artikel zijn gebaseerd op ontwerpen en onderzoeken die tijdens Dutch Design Week 2026 zijn gepresenteerd. Veel innovaties bevinden zich nog in de ontwikkelfase en moeten verder worden getest, doorontwikkeld of aan technische eisen en regelgeving voldoen voordat ze breed toepasbaar zijn.
Design als aanjager van vooruitgang
Waarom zou een baksteen altijd gebakken moeten worden? Kunnen schimmels materialen laten groeien waarvoor nu nog fossiele grondstoffen nodig zijn? En wat als plantenresten de basis vormen voor nieuwe meubels?
Binnen de recreatiesector zijn alternatieve materialen al langer bekend. Van houtbouw en natuurlijke isolatie tot biobased interieurproducten. Veel van deze grondstoffen werden eeuwen geleden al gebruikt, maar verdwenen met de opkomst van industriële productieprocessen naar de achtergrond.
Tijdens Dutch Design Week werd duidelijk hoe ontwerpers met moderne technieken opnieuw naar deze materialen kijken. Door te experimenteren met natuurlijke grondstoffen ontstaan nieuwe mogelijkheden voor comfort, duurzaamheid en productie.
Schimmels voor een comfortabel interieur
Het Italiaanse bedrijf SQIM presenteerde EPHEA, een leerachtig materiaal dat wordt gekweekt uit mycelium, het netwerk van schimmeldraden. Onder de naam Mogu ontwikkelt hetzelfde bedrijf ook akoestische wandpanelen op basis van mycelium en hergebruikte textielvezels.
Voor recreatieondernemers kunnen dergelijke panelen interessant zijn in restaurants, ontvangstruimtes en gemeenschappelijke voorzieningen. Ze verminderen de nagalm en dragen daarmee bij aan het comfort van gasten en medewerkers. Ook wordt onderzocht of mycelium geschikt is voor isolatiematerialen.
Van vlas en hennep naar meubelpanelen
Vlas, hennep en andere snelgroeiende gewassen worden opnieuw onderzocht als grondstof voor meubels, interieurpanelen en bouwmaterialen.
Tijdens Dutch Design Week waren verschillende biocomposieten te zien die mogelijk een alternatief kunnen vormen voor traditionele houtvezelplaten en kunststofhoudende producten. Ook het verminderen van de CO₂-uitstoot speelt een belangrijke rol bij de ontwikkeling van deze materialen. Een voorbeeld hiervan is de CO2Balance-collectie van het Poolse Husarska Design.
De uiteindelijke milieuwinst hangt af van de teelt, verwerking, gebruikte bindmiddelen en levensduur. De uitdaging ligt vooral bij de praktische eigenschappen. Een materiaal moet betaalbaar zijn, lang meegaan en bestand zijn tegen vocht en intensief gebruik. Zeker in vakantieaccommodaties, waar meubels en keukens behoorlijk wat te verduren krijgen.
Bakstenen zonder bakoven
Bij het project Dirty Works van CoolBricks wordt geëxperimenteerd met baksteenachtige materialen van aarde, mest en natuurlijke vezels, zonder het gebruikelijke energie-intensieve bakproces.
Deze ontwikkeling kan op termijn interessant zijn voor sanitaire voorzieningen, ontvangstgebouwen en andere bouwwerken op recreatieparken. De mogelijke milieuwinst zit vooral in minder energiegebruik tijdens de productie en het benutten van lokale grondstoffen.
Van restmateriaal naar nieuwe producten
Een ander terugkerend thema tijdens Dutch Design Week was het gebruik van reststromen. Zo werd geëxperimenteerd met:
- Plantaardige reststromen als grondstof voor 3D-printmateriaal.
- Schimmels die plantenresten helpen verwerken tot papier en natuurlijke kleurstoffen.
- Fermentatie voor de ontwikkeling van biologische schuimmaterialen en technieken voor het afbreken van bepaalde polymeren.
- Natuurlijke vezels voor textiel, meubels, interieurpanelen en bouwproducten.
Vooral biologisch geproduceerd schuim biedt interessante perspectieven. Schuim wordt immers volop toegepast in matrassen, zitkussens en isolatie. Biologische alternatieven zouden op termijn een deel van de petrochemische materialen kunnen vervangen.
Algenparels voor schoner water
Ook op het gebied van waterzuivering werden tijdens Dutch Design Week verrassende ontwikkelingen gepresenteerd. JiTiBa ontwikkelt kleine gelparels met levende microalgen die stoffen zoals stikstofverbindingen, fosfaten en bepaalde zware metalen uit water kunnen opnemen.
Een teveel aan deze stoffen kan bijdragen aan een verslechtering van de waterkwaliteit. Voor recreatieparken met vijvers, recreatieplassen of eigen waterzuiveringsvoorzieningen biedt deze techniek interessante toekomstperspectieven.
Denk aan een zuiveringsinstallatie waarin water uit een vijver langs deze parels wordt geleid. De algen nemen overtollige voedingsstoffen op, waarna het behandelde water terug kan stromen. Daarmee zou de kans op overmatige algengroei kunnen afnemen en de waterkwaliteit verbeteren.
De technologie is nog volop in ontwikkeling en momenteel vooral gericht op aanvullende zuivering van afvalwater. Of de techniek ook economisch en technisch geschikt is voor recreatieplassen of zwemwater, moet nog worden onderzocht. Wel laat deze ontwikkeling zien hoe natuurlijke processen kunnen bijdragen aan schoner water.
Meer comfort en mogelijk meer ontwikkelruimte
Voor recreatieondernemers wordt de keuze voor bouwmaterialen steeds relevanter. Naast comfort en onderhoud spelen ook milieuprestaties en wet- en regelgeving een belangrijke rol.
Biobased materialen kunnen bijdragen aan een lagere CO₂-voetafdruk en een gunstigere milieuprestatie van gebouwen. Vooral voor recreatiebedrijven in of nabij natuurgebieden kan dat interessant zijn bij toekomstige bouw- en renovatieplannen.
Een lagere CO₂-uitstoot betekent echter niet automatisch minder stikstofdepositie of meer bouwrechten. Daarvoor blijven onder andere de bouwmethode, transportbewegingen, het toekomstige gebruik en de geldende natuurregels bepalend.
De kracht van design
Dutch Design Week laat zien hoe belangrijk ontwerpers zijn voor de ontwikkeling van nieuwe materialen en technieken. Door bestaande werkwijzen opnieuw te onderzoeken, ontstaan oplossingen die enkele jaren geleden nog ondenkbaar leken.
Niet ieder experiment zal de markt bereiken. Maar de materialen waarmee over vijf of tien jaar vakantieaccommodaties worden gebouwd en ingericht, kunnen vandaag al op de tekentafel liggen.
Bekijk een wat uitgebreider verslag op: Dutch Design Week – cases met recreatieve kansen (pdf)