De Europese Commissie heeft een nieuw EU-plan voor duurzaam toerisme gepresenteerd. Deze heeft primair als doel om het concurrentievermogen, de duurzaamheid en de veerkracht van de sector te vergroten. Een ander onderdeel van het plan is om Europa in zijn geheel als bestemming te promoten.
De toerismesector wordt in de huidige mondiale context geconfronteerd met verschillende uitdagingen, waaronder geopolitieke onzekerheid, een tekort aan geschoold personeel, de gevolgen van klimaatverandering en veranderende verwachtingen van reizigers. De Europese toerismesector heeft al bewezen veerkrachtig te zijn, en de reislust van Europeanen blijft groot: 76 % is van plan om in de komende zes maanden een reis te maken.
De duurzame strategie bevat nog weinig rechtstreeks afdwingbare maatregelen. Toerisme blijft hoofdzakelijk een verantwoordelijkheid van de lidstaten; de Europese strategie harmoniseert nationale wetgeving niet. De praktische betekenis ontstaat pas wanneer de aangekondigde programma’s, financieringsregelingen en btw-voorstellen worden uitgewerkt.
Volgens de Commissie profiteert de toerismesector binnen de EU-begroting voor 2021–2027 naar verwachting van minimaal € 18 miljard aan ondersteuning.
Onderwerpen uit de ‘EU Sustainable Tourism Strategy’
Alhoewel de titel van het rapport nadrukkelijk ‘duurzaamheid’ vermeld, hebben de voorgenomen maatregelen een veel bredere impact.
1. Minder regeldruk en ondersteuning van het mkb
De Commissie wil onnodige administratieve lasten verminderen en toeristische mkb-bedrijven helpen bij digitalisering en verduurzaming. Ook worden de Europese btw-regels voor reizen en toerisme opnieuw bekeken. Vooral dat laatste kan gevolgen hebben voor reisorganisaties, platforms en bedrijven die grensoverschrijdende arrangementen aanbieden.
2. Betere benutting van data en AI
Er komen een Europese Tourism Data Space en een EU Tourism Observatory. Daarmee wil de Commissie marktgegevens beter beschikbaar maken, trends volgen en het gebruik van data en kunstmatige intelligentie stimuleren. Voor ondernemers wordt belangrijk welke bedrijfsgegevens worden gedeeld, wie daar toegang toe krijgt en onder welke voorwaarden.
3. Aanpak van het personeelstekort
Een nieuwe EU Tourism Academy moet opleidingen en kennis van onderwijsinstellingen, brancheorganisaties en toeristische opleiders bundelen. De Commissie erkent dat het personeelstekort niet alleen door ontbrekende vaardigheden wordt veroorzaakt, maar ook samenhangt met arbeidsvoorwaarden, loopbaanmogelijkheden en relatief lage lonen. Een Europees onderzoek naar de arbeidsomstandigheden in toerisme en transport moet in 2028 verschijnen.
4. Betere bereikbaarheid
Europa wil reizen eenvoudiger maken door verbeteringen in internationale treinverbindingen, luchtvaart, grensoverschrijdende autoverhuur en geïntegreerde tickets. Daarnaast krijgen wandelen en fietsen meer aandacht. De Commissie noemt expliciet investeringen in havens, jachthavens en stations, vooral in kustgebieden, op eilanden en in afgelegen regio’s.
5. Spreiding van bezoekers
Een belangrijk begrip is ‘balanced tourism’: het aantal bezoekers moet beter aansluiten op de draagkracht van bestemmingen. De Commissie wil toeristen meer over regio’s en seizoenen verspreiden. Daarvoor komen:
- Een Europees model voor bestemmingsmanagement;
- Een aanbeveling aan de lidstaten over evenwichtig toerisme;
- Een praktische toolbox voor bestemmingen;
- Afspraken over kortdurende verhuur;
- Een afzonderlijke dialoog over cruisetoerisme.
Dit biedt kansen voor minder bekende en landelijke bestemmingen, maar kan in drukke gebieden ook leiden tot meer sturing op bezoekersstromen, accommodaties en mobiliteit.
6. Beter voorbereid op crises
De strategie introduceert een Europees Tourism Crisis Coordination Network. Overheden en toeristische organisaties moeten daarmee sneller informatie kunnen uitwisselen bij geopolitieke conflicten, extreem weer, gezondheidscrises en verstoringen van bereikbaarheid. Ook toegankelijk toerisme en de informatievoorziening over reizigersrechten worden versterkt.
7. Gezamenlijke internationale promotie
Onder de vlag ‘Destination Europe’ wil de EU Europa sterker gezamenlijk promoten in verre markten. Dit vervangt de marketing van landen en regio’s niet, maar moet die aanvullen. Ook worden internationale toerismedialogen opgezet met onder meer India, Japan en Centraal-Azië en worden de European Capitals of Tourism Awards vernieuwd.
Bron en meer informatie: Een nieuw Europees plan voor duurzaam toerisme – Europese Commissie